WFF 2016 – To tylko koniec świata

W swoim najnowszym dziele, Xavier Dolan rzuca widza w duszny wir rodzinnych nieporozumień, żali, niespełnionych oczekiwań i paradoksalnej samotności w gronie najbliższych – wszystko to jednak serwuje w sposób zaskakująco ciężki i hermetyczny. W efekcie, To tylko koniec świata (ang. It’s Only The End Of The World) ostatecznie pozostaje niespełnionym marzeniem Kanadyjczyka o nakręceniu w pełni dojrzałego dramatu.

Louis (Gaspard Ulliel) przybywa po 12-letniej rozłące do rodzinnego domu, gdzie spędza jeden dzień ze swoją matką (Nathalie Baye), bratem Antoine’m (Vincent Cassel), jego żoną Catherine (Marion Cotillard) oraz siostrą Suzanne (Lea Seydoux). Cel jego wizyty jest tylko jeden – ma przekazać bliskim wiadomość o konsumującej go, śmiertelnej chorobie. To, niestety, nie należy do najłatwiejszych zadań.

Scenariusz nowego filmu enfant prodige’a kina nowoczesnego powstał w oparciu o sztukę o tym samym tytule, co zarówno przysporzyło Dolanowi problemów, jak i pozwoliło mu reżysersko dorosnąć. Zakorzeniony w dramacie z desek teatru film został okraszony sztywną formą greckiej tragedii. I z jednej strony, taka kompozycja otworzyła twórcy i jego obsadzie pole do popisu – akcja odbywa się w ciągu jednego dnia, nad głównym bohaterem ciąży mroczne fatum, zaś rolę chóru przejęła odpowiednia praca kamery i muzyka (np. większość ujęć na Ulliela kadrowana jest z góry, niejako karcąc protagonistę). Ta forma jest jednak wyzwaniem – nawet dla tak uzdolnionego twórcy.

dolan2

Takie wyzwanie jednych uskrzydliło na planie, a innym odebrało pewność siebie. Fenomenalną kreację stworzył chociażby Vincent Cassel jako choleryczny Antoine, pielęgnujący w sobie żal wobec brata. Z oczu francuskiego aktora można czytać jak z otwartej książki, co świadczy nie tylko jego kunszcie, ale także o warsztacie samego reżysera, który potrafił go właściwie poprowadzić. Ciekawie wypadła również rola Marion Cotillard – jako cicha obserwatorka, próbująca zrozumieć wulkan emocji, w którego środku się znalazła. Blado wypadł za to Gaspard Ulliel – chociaż dało się wyczuć w nim wypalenie i pulsujący stres targające Louis, jedynie ostatnie sceny z jego udziałem był naprawdę przekonywujące. Najmniej ekranowego magnetyzmu miały zaś Lea Seydoux oraz Nathalie Baye.

Teatralność dramatu Dolana jest zatem jego największą bolączką. Reżyser uwielbiający zabawę z kiczem (od której nie stroni i w tym dziele, używając np. utworu Dragostea Din Tei), czuje się ewidentnie skrępowany poprzez narzuconą sobie samemu formę i tę wymagającą, artystyczną ramę. Tym samym zmusza się do porzucenia buntowniczej natury swojej twórczości, tak widocznej np. w Mamie czy Wyśnionych miłościach. W konsekwencji, To tylko koniec świata staje się z czasem zbyt hermetycznie nakręcony, ciasny, trzymający widza w tej samej klatce, w którą wpadł Louis. I brakuje w tym dramatycznym uścisku chwili na to, by złapać oddech i przetrawić rozwlekłe dialogi, wraz z ich całym ładunkiem emocjonalnym.

Pomimo pewnych niezaprzeczalnych mankamentów, To tylko koniec świata zachowuje jednak ducha poprzednich filmów Dolana. Zawiera ukochaną przez Dolana „teledyskowość”, kicz (który w tym wypadku objawia się wyczuwalnym, zmanierowanym teatrem telewizji) i złożoność rodzinnych relacji, których wedle Dolana, podskórnie każdy z nas potrzebuje – nawet, gdy tak jak Louis, unika się go przez lata. To tylko koniec świata nie pozostawi widza obojętnego, bowiem to kolejny krok w karierze jednego z najciekawszych twórców XXI wieku – krok ku reżyserskiej dorosłości. Może nie tak wielki, jakiego oczekiwaliśmy, ale mimo to – istotny.

Advertisements

One thought on “WFF 2016 – To tylko koniec świata

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s